Toekomst van de stad

Sinds 2008 wonen er wereldwijd meer mensen ín de stad dan er buiten. De stad is daarmee bij uitstek een dynamische plek. Dynamisch vanwege de concentratie van mensen die als bewoner, werknemer, toerist of recreant in de stad verblijven en zich verplaatsen. Dynamisch ook omdat de stad zichzelf voortdurend opnieuw blijft uitvinden. De stad van nu is niet meer dezelfde stad als dertig jaar geleden. Op dezelfde plek bevinden zich andere gebouwen en andere functies. De stad van de toekomst zal zichzelf dus eveneens uit moeten blijven vinden en zichzelf moeten blijven vernieuwen om de veranderende en steeds groter wordende stroom mensen te kunnen blijven faciliteren.

Rondom de stad en het duurzaam functioneren van de stad doet zich een veelheid aan zowel milieu- en energievraagstukken als sociale en economische vraagstukken voor. De economische motor die steden vormen noopt tot voortdurende bezinning op het economische profiel en imago, mobiliteit- en bereikbaarheidvraagstukken, het vestigingsklimaat en de (internationale) concurrentiepositie. De Tweede Kamer vraagt aandacht van de Rli voor de (over)programmering van kantoren en (winkel)vastgoed. Op sociaal vlak signaleert de raad vraagstukken rond veiligheid en rechtvaardigheid in de stad. Het bij elkaar brengen en in samenhang bezien van deze vraagstukken in één stad of stedelijke regio is iets waar iedere stedelijke regio mee worstelt.

Aanpak

De raad heeft negen opgaven voor de stad van de toekomst benoemd. Ze wil een aantal van deze opgaven nader onderzoeken vanuit de vraagstelling over de verhouding tussen overheden en zelfoplossend vermogen in de stad, de ‘veranderkracht’ van individuen, groepen en organisaties. Waar hapert het zelfoplossend vermogen van de stad? Wanneer is overheidsinterventie gewenst? Welke rol spelen verbindingen tussen opgaven, beleidssectoren en groepen daarbij?

Ter inspiratie heeft de raad een aantal deskundigen uit verschillende vakgebieden gevraagd daarover een essay te schrijven. De essays gaan in op alle negen opgaven voor de stad. Elke opgave wordt vanuit twee invalshoeken belicht. De essays zijn gepubliceerd op de website van de Rli.

In september 2012 zijn een viertal thema’s verder uitgediept in een discussiebijeenkomst met een aantal experts. Deze thema’s zijn: Economie en onderwijs, Stromen en de stad, Transformatie en Publieke ruimte en publiek domein.

Het advies zal de opgaven van de stad nadrukkelijk bezien vanuit de context van de regio, de stad en ommelanden en de relaties daartussen. Steeds minder is de stad immers een afgebakend bebouwd gebied gericht op één enkel centrum, en steeds meer ontstaan gedifferentieerde stedelijke regio's, met meerdere kernen en een grote variatie aan plekken. De netwerken waarin steden zich bewegen, strekken steeds vaker en verder over landsgrenzen heen. Deze context bepaalt mede de opgaven van de toekomst.

Waar relevant wordt samenwerking gezocht met de Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling en de planbureaus. Het advies zal raken aan de beleidsterreinen van de departementen van Infrastructuur en Milieu, van Economische Zaken en van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (WB).

Planning

De raad brengt dit advies in december 2013 uit.

Samenstelling raadscommissie

P. (Pieter) Hooimeijer, voorzitter
H.M. (Henry) Meijdam

Externe deskundigen
A. (Arnold) Reijndorp
A.M.J. (Annemiek) Rijckenberg
Th.A.J. (Theo) Toonen
P.J.H.D. (Ellen) Verkoelen

Publicatie Essays Toekomst van de stad

Bijdragen aan deze Essays Toekomst van de stad zijn:

1. De sociale en rechtvaardige stad

Justus Uitermark De zelforganiserende stad

Willem Schinkel Van bestuur naar zelfbestuur: overheid, burger en zelforganisatie

2. De werkende stad

Ewald Engelen Na de vastgoedroes

Otto Raspe De economie van de stad in de mondiale concurrentie

3. De stad in transformatie

Joks Janssen en Raoul Beunen De burger als erfgenaam. Over de vermaatschappelijking van stedelijk erfgoed

Iris Schutten Van tijdelijk gebruik naar ontwikkelend beheer

4. De duurzame stad

Hans Mommaas De duurzame stad

Nico Tillie Duurzame stad vraagt om nieuwe synergie tussen top-down en bottom-up

5. De regionale en bewegende stad

David Hamers Bewegen tussen schalen en doelen. Over overheidsbetrokkenheid bij de hedendaagse verstedelijking in Nederland

Marc Verheijen Beweging in de samenleving

6. De (on)veilige stad

Marc Schuilenburg Op zoek naar een positieve betekenis van veiligheid

Jan Dirk de Jong Zonder elkaar is iedereen alleen. Een essay over het gevoel van veiligheid in de stad en angst voor geweld op straat

7. De hongerige stad

Marco van Steekelenburg De toekomst van de stad is metropolitaan

Pim Vermeulen De kunst van het verbinden van grote en kleine voedselsystemen – ervaringen uit Amsterdam

8. De digitale stad

Martijn de Waal Digitale stad: nieuwe media en stedelijke openbaarheid

Bert Mulder Digitale media ondersteunen zelfoplossend vermogen

9. Bestuurlijke verbindingen

Frans Soeterbroek Een lichte kijk op de sturing van de stad

Jaap Wijma De toekomst is aan stedelijke regio’s!

De raad nodigt u uit om mee te denken

De raad hoort graag uw reactie op de essays. De essays dienen ter inspiratie voor het advies over de toekomst van de stad. Uw mening stelt de raad daarbij zeer op prijs.

Discussieavond over de toekomst van de stad

Op 10 december 2012 vond een discussieavond plaats over de toekomst van de stad in Pakhuis de Zwijger, Amsterdam. Aan de hand van drie essays uit de bundel die de Rli heeft laten schrijven ter voorbereiding van het komende advies ‘Toekomst van de stad‘, werden verschillende thema’s belicht en met mensen uit de praktijk van de stad bediscussieerd.

Sprekers en onderwerpen waren:
Justus Uitermark: De zelforganiserende stad
Martijn de Waal: Digitale stad: nieuwe media en stedelijke openbaarheid
Frans Soeterbroek: Een lichte kijk op de sturing van de stad

Lees het verslag.