De raad wil met zijn strategische adviezen een agenderende, richtinggevende en voedende bijdrage leveren aan maatschappelijke discussies en politieke oordeelsvorming. De raad doet dit door trends en ontwikkelingen te volgen, maatschappelijke vraagstukken te signaleren en te agenderen. De adviezen komen in een open proces met adviesvragers en maatschappelijk betrokkenen tot stand. De adviezen zijn openbaar en de regering is verplicht te reageren en aan te geven wat zij met een advies doet of gaat doen.
De raad stelt jaarlijks een werkprogramma op dat wordt vastgesteld door de minister van Infrastructuur en Milieu.
De raad bestaat uit tien leden, inclusief de voorzitters. De leden zijn onafhankelijk en benoemd op basis van hun brede maatschappelijke kennis en ervaring. Ze komen uit de kring van het openbaar bestuur, het bedrijfsleven en de wetenschap. De raadsleden worden benoemd bij koninklijk besluit voor ten hoogste vier jaar.
De raadsleden worden in hun werk ondersteund door een groep van geassocieerde leden. De raad kan uit deze expertgroep leden toevoegen aan een commissie die een advies voorbereidt. De overige geassocieerde leden vervullen de rol van kritisch lezer in de verschillende fasen van de totstandkoming van adviezen.
De raad komt maandelijks bijeen. Deze bijeenkomsten vormen het hart van het raadswerk: lijnen voor de adviezen worden uitgezet, het gezamenlijk werkprogramma en de voortgang besproken, de conceptadviezen bediscussieerd en vastgesteld. Voor ieder adviesonderwerp stelt de raad een commissie van raadsleden samen, aangevuld met externe deskundigen en eventueel geassocieerde leden. Deze groep, ondersteund door medewerkers van het secretariaat van de raad, bereidt het advies voor. De adviezen komen in een open proces met de omgeving tot stand. Om inzichten, standpunten en informatie te vergaren, oriënteert de raad zich extern door middel van: interviews, werkbezoeken, workshops, discussiebijeenkomsten, expert meetings, rondetafelgesprekken, literatuurstudie, et cetera. Na accordering door de raad zijn de adviezen openbaar.