Mobiliteit

Effectiever inzet van middelen voor mobiliteit

23 mei 2018

Aanleiding en adviesvraag

Mobiliteit is een grote en belangrijke opgave in Nederland. De filedruk neemt sterk toe, zowel op de hoofdwegen als in de steden. Tegelijkertijd is verduurzaming noodzakelijk gezien de doelstellingen uit het akkoord van Parijs en de prioriteit die Nederland daaraan geeft. Technologische vernieuwingen volgen elkaar snel op en daarnaast ontstaan nieuwe businessmodellen en sociale structuren. Het omgaan met de hiermee gepaard gaande onzekerheden voor langlopende zaken zoals de planning van aanleg van nieuwe infrastructuur is dan ook een urgent vraagstuk.

Voor realisatie, vervanging, beheer en onderhoud van infrastructuur zijn jaarlijks vele miljarden euro’s nodig. De zorgvuldige planning en besluitvorming van inzet van deze middelen brengt in de huidige praktijk met zich mee dat er een gedetailleerde planning voor langere tijd ontstaat. Vastleggen schept duidelijkheid, maar gaat ten koste van flexibiliteit.

foto: avondspits op de Ring van Rotterdam (A20) [Hollandse Hoogte - Peter Hilz]
Hollandse Hoogte - Peter Hilz - Avondspits op de Ring van Rotterdam (A20).

De druk op bereikbaarheid en duurzaamheid, alle onzekerheden die met onvoorspelbare snelheden op ons afkomen en de grote financiële belangen die spelen, zijn voor de Rli aanleiding dit advies te maken. De raad wil in dit nieuwe advies nagaan op welke wijze de middelen voor realisatie, vervanging, beheer en onderhoud van mobiliteit efficiënter en flexibeler benut kunnen worden en hoe daarbij tegelijkertijd ook de duurzaamheidsdoelen gediend kunnen worden. Het gaat daarbij niet alleen om efficiëntere planning van infrastructuur, maar ook om mobiliteitsalternatieven. Ook ‘virtuele' oplossingen op het gebied van verkeersmanagement en smart mobility wil de raad in beschouwing nemen.

De hoofdvraag van het advies luidt:
Hoe kunnen – gegeven alle onzekerheden - de beschikbare financiële middelen voor mobiliteit (realisatie, vervanging, beheer en onderhoud) effectiever en flexibeler worden ingezet. Hoe kunnen daarbij meekoppelkansen voor duurzaamheid benut worden.

  • Subvragen hierbij zijn:
  • Wat zijn de contouren van een nieuw afwegingskader
  • Welke nieuwe netwerken en partijen zijn hiervoor nodig
  • Welke barrières belemmeren de effectieve en flexibele inzet van middelen op dit moment?
  • Hoe kunnen deze barrières weggenomen worden?

Toelichting

De Rli heeft in het advies ‘Dichterbij en sneller' diverse belemmeringen en barrières gesignaleerd bij het effectiever en flexibeler benutten van financiële middelen, en verwacht dat zich in de praktijk ook andere belemmeringen voordoen. De raad wil in het nieuwe advies casusgewijs beter zicht krijgen op de verschillende belemmeringen en de wijze waarop deze met elkaar interacteren. Aan de hand hiervan wil de raad nadenken over verbetering in de bestaande systematiek van mobiliteitsplanning. De raad kiest er daarbij voor om 'van onderop' te beginnen, vanuit een concrete mobiliteitsvraag die in de regio speelt. Vanuit verschillende casussen wordt gekeken naar mogelijkheden voor flexibilisering. De raad denkt zo beter zicht te krijgen op zowel mogelijke alternatieve oplossingen als op barrières waarop deze oplossingen vastlopen of flexibiliteit voor de toekomst in de weg staan. Daarnaast wil de raad kijken of er oplossingen buiten beschouwing zijn gebleven (of buiten beschouwing zouden blijven, in geval van nieuwe mobiliteitsvraagstukken).

De raad zal specifiek aandacht besteden aan de bijdrage die mogelijke oplossingen kunnen leveren aan het verduurzamen van de mobiliteit omdat de transitie naar een duurzame leefomgeving een van de grootste opgaven is van de komende decennia.

De raad wil nadrukkelijk ook de rationale achter bestaande afwegingskaders en bestuurlijke processen benoemen en waarderen. De bestaande systemen zijn met een reden zo gegroeid en moeten vooral niet zonder meer omgegooid worden. De raad wil dan ook zorgvuldig maatregelen om effectiviteit en flexibiliteit te bevorderen afwegen tegen overwegingen binnen bestaande systemen en afwegingskaders.

Essays

De raad heeft ter voorbereiding van het advies twee deskundigen gevraagd de volgende vraag in de vorm van een essay te beantwoorden:

Hoe kunnen verschillende overheden en eventueel private spelers hun samenwerking zo organiseren dat vanuit de regionale opgave(n) zowel in de planvorming, als bij het financieren, en in de uitvoering door de schotten van modaliteiten en bestuurslagen (verticaal en horizontaal) heen gewerkt wordt?

Frans Soeterbroek (De Ruimtemaker) beantwoordt de vraag vanuit zijn visie op lichte sturing en het gebruik van meer organische of zachte vormen van integratie, in zijn essay ‘Door schalen en modaliteiten werken zonder nieuwe kokers te bouwen’.

Jouke de Vries (Rijksuniversiteit Groningen) gaat in zijn essay ‘Maatschappelijke opgaven en Metropoolregio’s’ met name in op de vraag naar het juiste bestuurlijk schaalniveau waarop de huidige maatschappelijke problemen opgelost kunnen worden.

De twee essays zijn geschreven op persoonlijke titel.

Planning

Het advies wordt op 23 mei 2018 uitgebracht.

Symposium 30 mei 2018 - uitnodiging

Op 30 mei 2018 van 13.30 – 17.00 uur organiseert de Rli het symposium over zijn advies ‘Van B naar Anders: investeren in mobiliteit voor de toekomst’. Tijdens de bijeenkomst zal het advies worden toegelicht en een aantal sprekers zal om de discussie in te leiden, vanuit een eigen invalshoek op het advies reflecteren. Wilt u de bijeenkomst bijwonen dan kunt u zich via deze uitnodiging aanmelden.

Samenstelling raadscommissie

drs. J. (Jeroen) Kok, commissievoorzitter
M.W.B. (Mart) Lubben, junior-raadslid
dr. J.C. (Co) Verdaas

Informatie of reactie: 

Voor uw reactie op dit onderwerp of voor meer informatie kunt u contact opnemen met Bart Swanenvleugel, projectleider, bart.swanenvleugel@rli.nl

Belangenverklaringen leden Rli-raadscommissie