Toerisme en de leefomgeving

Verwacht voorjaar 2019

Aanleiding en toelichting

Toerisme en recreatie is een sterk groeiende economische sector. Wereldwijd wordt in 2030 een verdubbeling van het toerisme verwacht ten opzichte van 2010 (UNWTO, 2011). Deskundigen verwachten dat deze schatting voor Nederland te laag is. Toerisme is nu al met ruim 72 miljard euro aan bestedingen goed voor 3,9% van het bbp en 641 duizend banen (CBS, 2018).

Toeristen in Madurodam bij het Binnenhof
Richard van Elferen / Mediatheek

De balans tussen toerisme en leefomgeving

Toerisme is nauw verbonden met de kwaliteit van de leefomgeving: zonder een aantrekkelijke leefomgeving weinig toeristische bezoekers. Toeristen kunnen juist weer zorgen voor inkomsten die bijdragen aan beheer en behoud van bijvoorbeeld erfgoed of natuur. Bovendien dragen ze bij aan het verbeteren van de levensomstandigheden van mensen, bijvoorbeeld in de vorm van een hoger voorzieningenniveau (winkels, musea, horeca in zowel stedelijke als landelijke regio’s), inkomsten voor ondernemers en werkgelegenheid.

Toerisme heeft echter niet alleen positieve effecten op regio’s en steden. Toerisme kan ook een belasting worden voor de leefomgeving, bijvoorbeeld in de vorm van topdrukte, lawaai en openbare dronkenschap, een eenzijdig winkelaanbod, drugshandel en stijgende huizenprijzen. De problemen spelen niet alleen in Amsterdam, dat veelvuldig in het nieuws is, maar ook in kustplaatsen als Noordwijk, Zandvoort en Renesse of in toeristische hotspots als Giethoorn, Kinderdijk, Lisse (Keukenhof) en Valkenburg. Naast locatiespecifieke belasting van de leefomgeving zijn er ook mondiale milieueffecten. Zo is toerisme verantwoordelijk voor 8% van de wereldwijde CO2-emissies. Daaraan levert de luchtvaart de grootste bijdrage.

Adviesvragen

De verwachte verdubbeling van het inkomend en binnenlands toerisme vóór 2030 zal naar verwachting een grote impact hebben op de leefomgeving. Op deze ontwikkelingen richt de Rli zich.

De adviesvraag bestaat uit twee delen:

  1. Hoe kan gestuurd worden op een gebalanceerde groei van het inkomende en binnenlandse toerisme in Nederland, waarbij de economie, de samenleving en de leefomgeving met elkaar in samenhang worden bekeken?
  2. Welke rollen dienen de spelers (overheden, ondernemers, bewoners en kennisinstellingen) in te vullen om te kunnen sturen op deze balans en welk instrumentarium is daarbij effectief? Wat is de rol van de (rijks)overheid daarbij?

Planning

De verwachting is dat dit advies in het voorjaar van 2019 wordt uitgebracht.

Samenstelling raadscommissie

ir. M. Demmers MBA, raadslid en commissievoorzitter
drs. J. Kok, raadslid

Externe commissieleden

drs. C. Gehrels (directeur Europese Steden, Arcadis)
prof. dr. R. van der Duim (hoogleraar Duurzaam Toerisme, Wageningen universiteit en Research)

Informatie of reactie: 

Voor uw reactie op dit onderwerp of voor meer informatie kunt u contact opnemen met Douwe Wielenga, projectleider douwe.wielenga@rli.nl tel 06-21240809