De wereldorde wankelt en de tijd dat Europa en Nederland konden uitgaan van overwegend gunstige geopolitieke omstandigheden is voorbij. Er moeten keuzes gemaakt worden om onze welvaart, weerbaarheid en waarden overeind te houden (WRR, 2024). Dit vereist strategische autonomie, het vermogen om als maatschappij eigen beslissingen te nemen zonder (economische) dwang van externe partijen. Recente gebeurtenissen – zoals de Russische inval in Oekraïne, de claims van de Amerikaanse president Trump op Groenland, de ruzie met China over Nexperia en de blokkade van de Straat van Hormuz – tonen onze kwetsbaarheid. Terecht staat strategische autonomie hoog op de Europese en Nederlandse politieke agenda’s.
Het streven naar meer strategische autonomie gaat gepaard met ingrijpende keuzes voor onze economie. De rapporten van Draghi (2024) en Wennink (2026) wijzen op de tanende concurrentiekracht van Europa en Nederland, met een nadruk op het belang van innovatie, productiviteitsverhoging, economische groei en een goed functionerende interne Europese markt. Anderen (TNO, 2025) wijzen op de noodzaak van een heroverweging van grote delen van onze economie en industrie, energie-, IT-infrastructuur, voedselvoorziening en grondstoffengebruik. Onderbelicht blijft dat het streven naar strategische autonomie ook grote gevolgen kan hebben voor onze leefomgeving en het gebruik van onze ruimte. Een goede ruimtelijke ordening en afweging van alle leefomgevingsopgaven is essentieel.
De raad verwacht het advies in oktober 2026 te publiceren.
Lees meer over het advies 'Ruimte voor strategische autonomie'
Voor meer informatie over het advies of een reactie kunt u contact opnemen met de projectleider Evert Nieuwenhuis, evert.nieuwenhuis@rli.nl, 06-21926501